Mga Imbak na Marka: kaburoton

An enkwentro sa may lukadan

“Kadakol na beses nang pinagmaw-ot  ko na ipaaram sa imo ini. Alagad nagduwa-duwa ako. Paghona ko kaya mas maray na  ihayag ko ini sa hilom. Sa pamati malaen, sa daghan magabat na.” sabi kang soltero sa saiyang kailusyon habang sa hapros nin bulanon sinda maogmang nagpapalipod.

“Kan enot aram kong kaya ko alagad talagang dipisil na”… dangan kinua niya si kamot kan daraga, dinupo sa saiyang daghan asin padagos na nagtaram… “Maria, padaba ko, hanggang sain mo kayang ipahiling an simong pagkamoot sa abang solterong ngunyan nagluluhod-luhod sa atubang mo?”

Nangirabo si Maria. Nagtakig so kamot habang tangan pa kan kailusyong nangangadye sa may pamitsan niya. Aram niyang haloy nang nag-aandam an solterong pinakamomoot niya.

Sa may guilid kan salog, tulos na ginuyod ni Juan si Maria na nangurutab-kutab na an daghan. An daplos nangagrilipot na asin nagtatagadol na an daghan.

“Juan, dae ka na talaga makahalat para diyan?” sinabi niya ini habang ang luha muya nang bumulos hale sa saiyang mga mata. Padaba niyang urog si Juan kaya habo niya ini na saiya magluod. Sa tahaw nin takot, pinirit niyang maguing makusog.

Tulos na pagtuntong sa may dakulang gapo hinuros ni Juan an kalsong kasubag-o pa muyang makatalingkas. Dangan sa malumanay na tingog nagsabi siya, “Maria, ipahiling mo na totoong namomot-an mo ako. Kaputi ining payong asin lipudi ako. Dae ko na nanggad mapugulan kamateon kan tulak ko.”

Dae pa nahaloy, tanganing ipamati an saiyang bulahos na pagkamoot, mahihiling si Maria sa may lukadan, sa gilid kan salog –  naghahanap que bunot.

MALAS SA AGA!

Malnumero daa?!

Petsa 13 kan bulan na Mayo, natangod sa aldaw na Biernes… Sa gabos na aldao kan presenteng taon, sa aga an pinakamalas! Dae na nin iba pang malas na aldaw an taon 2011 ta an Biernes 13 sa bulan sana na ini niato maaaguihan.

An pagtubod na ini hale sa manga gurang asin nagkapirang manga tawong matinubod sa kung anu-ano. Alagad ano man nanggad an totoo katakod kan Biernes 13 asin an kamalasan daa na dara kaini?

Paraskevidekatriaphobia an apod sa pagiging takot sa aldaw na nasambit. Paraskeví – boot sabihon Biernes,  dekatreís –  trese, asin phobia – takot o pagkatakot. Enot ining ginamit na terminolohiya kan 1953.

Totoo na may manga nagkapira na manga indibidwal na takot sa aldao na ini sabay hirit na dae man maraot magsunod sa manga pamahiin… maray na daa an nag-iingat. Mala ngani sigun sa Stress Management Center and Phobia Institute kan Asheville, North Carolina,  igua nin may 17 hanggang 21 milyon katawo sa United States an apektado kan takot na ini. An nagkapira sainda naapektuhan man an normal na gawe asin minaibitar sa pagguibo kan manga natural nindang giniguibo sa sarong ordinaryong aldaw, pareho kan pagsakay sa manga sakayan, pagluwas sa harong, paglaog sa trabaho, asin iba pa.

Ta daw naging malnumero an trese asin malas na aldao an Biernes, urog na kon pagbiyuon pa ini?

An aldaw  na Biernes pigsasabi na laen masuwerte ta sa aldao na ini, sigun sa Kristiyanong pagtubod asin  tradisyon, iyo nagadan si Hesus. Poon kan ika-14 Siglo, igua man nin pagtubod na laen marahay magpoon ki anuman na proyekto o maski magbyahe sa harayo na lugar sa aldao nin Biernes.

Sa numerology, an bilang na 12 an pigmimidbid na pinakakumpleto o perpektong bilang, pareho kan doseng bulan kan taon, doseng oras kan relo, doseng tribu nin Israel, doseng Apostoles ni Hesus, doseng Olympian Gods, asin iba pa.

Saro sa manga suanoy na pagtubod na pwedeng magpaliwanag sa Black Friday iyo an pangyayari kan October 13, 1307 kun saen pinadakop an manga Templar Knights kan hadeng si Philip IV kan France sa basbas asin  pagsurog ni Pope Clement V.  An sumpa na itinao ni Jacques De Molay, an Templar Grand Master na pinagadan ni King Philip sa paagui kan pagsulo an saro sa manga pigtutubodan na rason kan kamalasan kan aldao na ini apisar pa sa kamalasan na nakua kan gabos na miyembro kan Templar Knights.

Alagad sigun sa pag-aadal kan Dutch Centre for Insurance Statisticsi, mas diit na bilang kan aksidente o kariribukan an nanonotaran kon an 13 natangod na Biernes kumpara sa iba pang aldaw [na Biernes]. Pwedeng dahil ini sa rason na mas maingat an manga tawo kon Biernes 13.

O hala, ako asin an sakong manga amigo maruhab sa aga, Biernes 13, laen para porbaran kon talagang malas an aldao na ini. Naisipan ko lang magblog tungkol sa aldao na ini ta sa sakuyang pagpaisi sa magurang kan barkada ko, nangarat ako kan sabihan ako na dae ninda siya matutugutan ta Biernes 13 daa. Muya kuta na magtaas kan kiray ko!

Nauyam ako maaraman na minsan sa buhay ta bilang manga tawo mas nadadaog an pagtubod ta sa Diyos kan kun manga ano-ano na pagtubod o superstitions. Kun talagang may pagsarig kita sa Saiya mas dapat na nagtutubod kita na kita Saiyang guiguiyahan sa anuman na aldao. An remalaso, aksidente, maguing an kagadanan minaabot maski anong aldao, maski saing lugar. Igua ngani nin nagkapira na dae na namata hale sa pagkaturog! An urog na mahalaga, tatao kitang mag-ingat kan manga buhay ta asin itinatao ta an satuyang pagsarig sa nasa itaas.

Basta sa aga, excited ako na magbyahe para sa pinakaenot ko na out-of-town ruhab kaiba an manga tawong aram kong laen malas sako hahahaha!

p.s.

Sorry to my dear Mama Badang, talagang pighilom ko saimo an pagrampage na ini…. I love you po.

AN TRAYUMPO ASIN AGYAT KAN MAYO DIES

An Mayo 10, 2010: Kapangganahan Niato

Sarong taon na an uminagui kan an pinakaenot na borotohan gamit an modernong makinarya natawan nin realisasyon. Minsan ngani hudyan sa dalagan kan modernisasyon sa pagelihir nin manga maserbe sa gobyerno kon ikukumpara sa ibang nasyon, an Mayo 10, 2010 sarong importanteng aldaw laen lang para sa COMELEC kundi sa lambang Pilipino.

Sigun sa COMELEC EN BANC Resolution No. 09-299, minidbid an PPCRV bilang katabang kan COMELEC asin manga tawo sa pagtaong kasiguraduhan na maguiguing matrayumpo an May 10, 2010 Automated National Elections.

Sa tahaw nin kadakol na kasiributan kan lambang organisasyon sa lado man nin gobyerno [COMELEC katuwang an Smartmatic] o pribadong sector, pareho kan PPCRV na opisyal na minidbid kan COMELEC na Citizens’ Arm katunggal kan NAMFREL asin mga katuwang kaini kapareho kan LENTE, asin iba pa, dangan kadakol na manga kahapotan asin pagduwa-duwa manungod sa proseso kan pagboto urog sa pagpaluwas kan tunay na resulta kan eleksyon, naging matrayumpo an guinibo na pirilian.

Sa kaenot-enoteng beses masasabing naguin madali an pagaram kan resulta kan guinibong pirilian asin nainaan kon laen man nahale an kadakol-dakol na pagkukuwestiyon sa integridad kan mga balota. Totoong may manga nagkapira pa man guiraray na madunong, urog na so manga na’tanglad’ na manga kandidato, na pirit mina-insistar na bako naguin patas an eleksiyon sa man laenlaen na rason. Igua man nin bareta na napaluwas sa media manungod sa kuwestiyonableng pagsaray kan nagkapirang mga makina na ginamit sa eleksiyon, alagad an manga ini laen dakula na kahandalan para sa COMELEC asin sa kada saro sato ta gud masabi ta na nagka-igua nin failure of elections.

Kon nagkaigua man nin manga aberiya pareho kan halaba na pila kan manga botante, botanteng wara sa Registry of Voters, pagpalya kan manga modems dahil sa kawaraan kan signal, etc. an manga ini dae nagtaong dakulang kariribokan laen arog kan mga naenot na eleksiyon.

An matrayumpong pagkondukta kan 2010 Automated National Elections laen sana makasaysayan sa rason na bilang sarong nag-uuswag na nasyon naipaihiling ta sa kinaban na igua man palan kita nin kapasidad na guibuhon na mas moderno an paagui nin pirilian. Laen sana ini naguin matrayumpo sa rason na sa tahaw nin kadakol na kontrobersiya manungod sa pagkugos sa [bagong] teknolohiya, naibalik [maski puropapan-o] kan COMELEC an tiwala sainda kan manga Pilipino. Maninigo lang na magtrabaho an COMELEC kan angay na paghiro ta laen sana basang an sobra sa onse bilyones pesos na iniluwas kan gobyerno katakod kan guinibong eleksiyon.

Naguin matrayumpo an guinibo  pirilian ta an kadaklan sa sato nakisumaro. Kadakol na tawo na dae na nangaranan an naguin kaparte kan trayumpo na nakua ta sa eleksiyon kan Mayo 10. Naguin maigot an manga tawohan kan COMELEC asin Smartmatic sa pagtao nin kasiguruhan na madalagan nin maray an pirilian sa bilog kaining proseso. Kadakol man na manga tawo an naguin imbuwelto bilang manga volunteers ta gud maedukar an manga botante sa tamang proseso kan pagboto asin matabangan sindang mabantayan an saindang sagradong diretso, dakul sa sainda an nagsakripisyo sa pagtao nin libreng asistensiya sa manga BEI asin manga botante. Naguin matinuwang man an lado nin Media sa pagpahatod nin manga impormasyon sa manga tawo asin sa saindang sadiring paagui nakatuwang naman sa pagbantay kan satong manga boto.

Urog sa gabos naguin matrayumpo an pirilian ta sa tahaw nin manga pagduwa-duwa, nakua tang magtiwala sa sistemang inilunsar sa primerong pagkakataon. Naguibo tang maghapot asin maki-aram kun papan-o an maninigo na proseso nin pagboto asin pagbugtak kaini sa minsan tang kinatakotan na makina. Minsan ngani nagtatakig-takig sa pagdulok sa makina matapos na makaboto, nahiling ta an nagkapira sa satuya na minapakpak sa ogma kon nababasa na an Congratulations! Your votes have been casted. Maogma kitang naguin parte kan eleksiyon, bilog an paglaom na sa kada pag-itom kan manga bunay-bonay sa balota asin paghulog kan nasabi sa makina, magkakaigua na nin pagbabago paduman sa kamarayan o kauswagan an satuyang manga pagbuhay-buhay.

Sa sarong beses sa laog nin nagkapirang taon, naipapahiling ta bilang manga tawo an satong kusog asin naipapamate an satong pinagsararong tingog. Sa paagui nin pagpartisipar sa satong sagradong diretso na magmukna sa puwesto kan manga tawong angay na mailiher, naipapatotoo ta laen lang sa satong manga sadiri na minsan sadit, igua kita nin boses asin maguiguinibohan tanganing maiangat an kamugtakan kan satong manga sadiri, kan satuyang komunidad, urog kan satuyang padabang Nasyon.

AGYAT KAN MAYO 10.

Matapos an Mayo 10 kan nag-aguing taon, haen na daw kita bilang sarong nasyon? Saen na daw dinara kan panahon an satuyang manga pangaturugan asin pagsakripisyo para maabot an manga ini?

Naguin maninigo daw an satuyang manga pinili na magtindog para sa satuyang ikararahay laen lang para sa sadiri man sana ninda? Saen na napaduman an saindang manga mahahamis na promesa habang sa makusog asin malagong na tingog ibinabayabay ninda an saindang manga plataporma?

Maogma kitang nagpartisipar bilang komunidad sa pagporbar kan [bag-ong] teknolohiya, sarong taon na an naglihis. Matapos an aldaw na ito, padagos pa daw kita sa pagporbar sa sinsiridad kan manga tawong pinagkanigoan ta nin tiwala o dae ta pa natutupar an valor na maw-ot tang mahiling sainda?

Nakua tang magpuka asin magbantay tanganing matawan ta nin kasiguruhan na an tunay na pulso kan katawohan an magraynar sa aldaw nin eleksiyon. Sa siring na dedikasyon asin pagmakulog, kaya ta daw na tugutan na an satuyang pinagdaplusan mapaduman sa wara? Pira pa daw sa sato an natatada na nagmamangno asin nag-aantabay sa satong manga opisyales sa saindang pagutob sa saindang manga responsibilidad?

An Mayo 10 minaabot asin minahale siring sa sarong banog na makaskas na minalabay sa panganoron kun an aldaw pasulnop na. Alagad laen an satuyang manga pangaturugan na enot nang nahulma antes pa man kita magtukaw sa laog kan klasrum asin magguibo kan obligasyon ta sa pagboto. Sa satuyang pagtuntong paluwas sa sanktuwaryo kan satuyang manga paghinguha para sa satong Nasyon, aram niato na dae duman minasulnop an aldaw tanganing matawang kasimbagan an satuyang manga inagrangay. An bangraw kan satuyang kamuyahan na magkaigua nin matanos asin mapangataman na gobyerno, ligtas asin kapaki-pakinabang na kapalibutan, asin masarig na paghampang sa kadakol na agyat nin buhay asin panahon, sa guiraray nagpoon kan Mayo 10.

☻☺☻S☺P☻R☺A☻N☺C☻Y☺☻☺

ALFRED H. DEDASE had a great time during the election season last year. As a PPCRV Volunteer he enjoyed working with a wonderful team headed by Rev. Fr. George A. Fajardo   and Ms. Brenda Carpio Lee  as they conducted voters’ education caravan in the different barangays of the municipality of Magallanes.  He was also privileged of hosting the Know Your Candidates Program, which featured interviews with candidates for the local posts. The program was aired in the local cable channel and was shown during the voters’ caravan. Stationed at Sta. Elena during May 10, 2010 polls, it was his first time to serve as BEI Third Member. His initiation in the polls as volunteer poll watcher began in a voting precinct in Behia, Bagatao Island, during the controversial 2004 National Elections.

Snapshots of last year’s activities  spearheaded by the Parish Pastoral Council for Responsible Voting in Our Lady of Mount Carmel Parish in Magallanes.

Vice Mayor Augusto Manuel "Tito" M. Ragragio on the hot seat.

Vice Mayor Tito MR gladly welcomes questions from the panel interviewers, namely, Mr. Kirby L. Homo [PPCRV], Mr. Rico Deona [NGO Representative], Ms. Jinky Dioneda – Bailon [Academe] and Ms. May Grutas [Student Sector].

Dr. Roque L. Carranza presents his platform of government.

Mayoralty candidate [now the incumbent Mayor] Dr. Roque L. Carranza seemed unwell when he had his turn for the interview, probably because of physical exhaustion after a campaign rally together with his party in a remote coastal barangay of the municipality.  Nevertheless, Dr. Carranza presented his party’s platform of government which anchored mainly on education, health, and environment and straightforwardly answers queries from the panelists and studio audience.

Gubernatorial aspirant, Mr. Ramon Gallinera of the Liberal Party is the only candidate for the provincial post who responded to our invitation.

[To view more photos, click here. Photo courtesy of Tingog Carmelo]

Para Sa Aldaw na Daeng Pahuway

Para Sa Aldaw na Daeng Pahuway

ni Ugmahay

[October 29, 2008; 9:32 AM]

An saimong pagsulnop

Na minapadiklom sa daeng tukod na atop

Minataong dalan sa makababagoy na paglawod

Ako pagal na alagad aram ko yaon ka pa…

Minapahuway tanganing sa panibag-ong aga

Magtaong kusog sa naghihikab na para-oma…

Sa kaitaasan padagos na naaanggot ka

Malanit, nagtataong pasakit

Sa aqueng may bagaheng bitbit.

Ang paralawod sa payag nagpapahingalo

Siring man ang para-omang nagduduyan sa may ma-niyog

Ining aqueng ngirit ngunyan sa chichiriya mukog-mukog

Ako, pagal pa man guiraray

Napapawot… Namumundo

Sa pagsulnop mo, hararom na minahangos

Naghahapot: “‘Ta daw ta dae ka nupupurisaw?”

Sa pagturaok kaining sulog, minasir-ip ka sa bulod

Asin dae pa nahaloy, sa dagat guiraray na minalukob…

Mus… Bayk kita!

Mus… Bayk kita!


Ang ranggos pila na

Poon kang kita ngirit

Na napatambling sa karag na bisekleta


Sa magapo na tinampo, dae pa nahahaloy

Kita kadakol na beses nagpahingalo

Tanganing magpahuway; sa guiraray magbuwelo


Makalima asin nadagdagan pa

Ining manibela kung minsan ang kadena

Napapagal… Minasuko kung ika nakasampa

Sa tukawan ako nakaalalay

Asin an sarong kamot sa ibong na manibela

Ngirit na minadalagan asin naghahalat que tiyempong mabot-san ka.


Kuya, ako tatao na!”

Makusog mong suriyaw

Pugol ang manibela asin sa pedal minasikad na maogma…

Ang karag na bisekleta maski ngunyan taklaon na

Masarig na naghahalat sa saimong pag-abot

Asin sa guiraray na pag-agda “Kuya, mus.. bayk kita!”