Mga Imbak na Marka: orosipon

Orosipon Manungod sa Duwang Gadya

Istoryahan ko kamo manungod sa duwang gadya na nginaranan kan amo ki Pashneya nan Warka.

Ining duwang gadya, mala ka, ta apisar na parehong kagidon, makikidulakon. Kada batok kan kaparehong ayam, tulos sindang minaluwas sa saindang kulongan para makiusyoso man. Pakahale sa katiripunan, minabatok ini nin makusog na garo baga nagsasaysay sa kun ano an nasaksihan. Makamumuya ini na duwa na igakod sa trangkahan ta totoo man nanggad na maisog sindang tagabantay, mala ta maski pag-iriba kan saindang amo maw-ot nindang kagaton.

Kan may mabuyong magkuha kay Pashneya tanganing atamanon nagsiway so duwa.

Marahay-rahay an napadumanan ni Pashneya. Mala ta nagtuturog na sya sa alpombra laen na sa daga. Nahale naman so mga garapata nya nan maski puro-pan-o laen na sana puro dugi an naibabahog saiya. Maski warang rasa, naguin naman syang makamumuya.

Alagad saro an dae nabag-o kay Pashneya. Mala ta permi man guiraray sya imbwelto sa durulak kan mga kaayaman. Sagkod sarong aldaw, kan uminuli so aki kan amo kaini na laen nya bistado tulos kaining dinaguso dangan sinakmal so liog. Labing dagit an namatian kan amo kaya tulos man lang na kinua kaini so bakal na sugkod dangan an kaherak na Pashneya binatir-batir an payo sagkod na mautsan.

Kun si Warka naman an muya nindong aramon kun napan-o, mala baga ta napanumungan kaitong mga para-inom, sa kabatok nin basang guinibo syang pulutan.

Pagado an istorya.

Sa otro naman an iba.

An Duno

Igua daa nin sarong asngab na mapili.
So bados na kabulanon na iyo an kinursunadang dunuhon.

Kan nagsa-bayong nagtugdon sa atop dangan an dila pinurupahalaba.
Kan nakamangno na so bados an pusod bun-ihon, biglang naati dangan nagtugdon sa daga.
Sa sirong kan payagpayag, sa may inutan kan hagdan siya napaduman pagkatapos baga na magsa-ayam…
Ta ngaya an dilang matarom iagi na lang sa may tagiliran.

Dae pa nahaloy, so asngab naghalaba so dila, naghahalhal pa biyo…
Dangan makusog na nagalulong – an kadahilanan ta ituon palan si Bantay, tiempong nakakua ki maruan.

An duno. Bow.

Enot na naibugtak sa sakuyang FB account.

Istorya ni Ka Tubol

Sisay an makalingaw sa orosipong hineras ni Papay Makoy manungod sa maurag na si Ka Tubol?

Ining si Ka Tubol

Nagtutukaw duman sa tampi kan salog

Naghahalat halat siya kun ano an

Medyos niyang masakayan

Tapos nagpasalamat siya paglabay kan bagol

Asin tulos na siya suminakay

Kaiba an bagol,  sinda nagpaanod-anod

Nagduduyan sa mabublay na sulog

Pag-abot niya sa lilikuan

Hinagara siya kan alimango

Ngaya “Ka Tubol pasain kamo?”

“Maduman sa Kagdaragangan.”

In sigidang simbag ni Ka Tubol.

“Maano man kamo duman?”

Sa guiraray si Ka Tubol nagsimbag:

“Makiguera!”

“Ay maray pa ngaya maiba man ako.”

Presenta kang alimangong aruhado

Sabi ni katubol “Di hala”

Di iriba na sinda

Sa salog naglangoy so alimango

Kasunod ni Ka Tubol na sa bagol nakakursamano

Pag-abot naman duman sa kanto na matiko

Hagarahon ni Kasili

Ngaya “Ka Tubol pasain kamo?”

“Maduman sa Kagdaragangan, makiguera”

Simbag ni Ka Tubol saiya.

“Aw maray pa maki-iba man ako”

Sabi kan kasiling presentado.

Di hala… sige iriba na sinda

Pag-abot duman sa dakulaon na harong

Na linabayan ninda

Duman na sinda nagsakga

“Iyo na ini ang gigirahon ta”

Maisog ni Ka Tubol na iprinisenta.

Pagsalta ninda duman

Si Ka Tubol bahala na man siya

Ta apisar na baskog maabilidad man siya

Nagpasalamat ngani siya

Ta bangue sinda nagruhab, laen aldaw

Ta kun aldaw pupurodyuton siya kan langaw.

Ngunyan pag-abot ninda duman sa dakulang harong

An  mga kagharong tururog, warang paka-mangno sa mga bisitang duminatong

Ngaya “Ika Kasili, digdi ka sa puerta mayor

Kan halangkaw na harong…”

“Ika ngaya Alimango

Duman ka harani sa kusina”

Ngunyan si Ka Tubol

Luway-luway na nagligid paitaas

Pagdagos sa kuwarto

Si Ka Tubol, so mga turog pigparariligidan

Primerong pigligidan nya so lalaki, si Juan

So pandok ginibo niyang hurmahan

Sagkod so agom niyang si Maria

Nunca na nakasalba

Pakatapos  pagparaligidan

Ngaya “Juan mabataon ka!”

Osip ni Maria sa napul-awang katubay

“Mabataon ka man nganing tunay.”

Supon ni Juan kay Maria.

So mga aque na tulo dae nagmarangno

Pangyari sa  saindang magurang

Dae sindang pagkabisto…

Ngaya “hanapa so posporo”

Manda ni Juan

Posporong nahurabot dae na nanggad naduktan

Ta ining si Ka Tubol ang sabritan

Kan saiyang daplos pigparalahidan

Ngaya “pasiring ka duman sa kusina”

Si Maria naman ang nagtaram

Sa agom na napurawot sa karupitan

Pagduman sa kusina

Tanganing dukalwong makua

Dae pa nakaantos

Sa hagdan pa sana

Ining si Alimango nagbuwelo nin todo

Samingkil ni Juan

Kinigat ki puwersado

Sa ngarat kan Juan

Tulos siyang duminalagan

Sa puerta mayor paluwas siyang nagduman

Alagad can siya palusad na

Gaposon can Kasiling nakabantay

Burubodan an saiyang tabay

Magbalintok, matuwal…

Payo sa dalipay nakabudal

Tulos man sana,

Binawian nin buhay…

An had-it na Maria

Sa kuwarto nangapudan

“Haen ka na  ngaya Juan?”

Ni gios o agoro dae siyang namatean

In sigida, magpasiring si Maria sa kusina

Ta dukalwong dae nakukua

Sa taluhong naghanap siya que baga

Kalayo napápá na

Ta ining si Ka Tubol dae pa nahahaloy

Sa taluhong nagdupa-dupa

Daplos niyang mamara

Sa baga nagpaluya

Ta si Juan dae naab’tan

Sa puerta mayor siya napaduman

Naghahalat na kasili tulos siyang binurubodan

Kaherak na Maria

Tulos na nagbalintok

Sa mapanas na gapo ngudoy niya napahadok

Ata ngani dae pa naaawat,

Kalag niyang bagoy

Tulos man na luminuwas

So tulong aque na namurawmurawan

Duman sa kuwarto nagpakatago

Pagkatapos maisihan kamugtakan can pobreng magurang

Duman sa laog

Sinda sana ang natada

Pagkatapos can encuentro

Sa salog dagos na nagduman

Si Kasili kaiba si Alimango

Si Ka Tubol binayaan na

“Bahala ka na..” ngaya “dyan!”

Natapos so apos

Pagado ang estorya.

****

Salamat kay Papay Makoy sa orosipon na ini… Hanggang sa guiraray tang pagurulay!!!

An Osipon Manungod sa Isla Kan Tinakos

(contributed by Romnick H. Valenzuela)

An magayon na Isla nin Tinacos, habang mahihiling man an bukid nin Mayon.

Tigtotobodan daa na kaitong panahon ay igua que sarong dakulaon na barko na an ngaran ‘Victoria’. Dakul daa an tawong nakasakay sa barkong ini. Dahil daa sa kadakulan kan sakay ka ini an unayan kaini suminadsad sa bahora asin naluho, nalunod hanggang daa tuminaulob. Natahuban an gabos daa na pasahero kaining barko kaya dae ki sarong pasahero an nakaligtas.

Uminagui an haloyon na panahon, tigtotobudan na basta na lamang daa ini tinurubuan que awot asin naging saday na isla. Tigtutubudan na an manga espiritu daa kan manga tawong nagadan sa aksidente na naging manga ikos kaya daa ini nginaranan que tinakos ta grabe daa an manga ikos sa islang ini na dating barkong dakula.